چربی خون

0
AD

چربی به طیف وسیعی از ترکیبات آلی گفته می‌ شود که در بسیاری از مواد روزمره همانند گوشت، زردۀ تخم‌مرغ، فرآورده‌های لبنی، و روغن‌ ها به‌طور طبیعی یافت می‌ شوند.

چربی‌ ها معمولا از ترکیباتی به نام وپروپان تری ال تشکیل یافته‌اند، و معمولا در آب (به‌دلیل خواص غیرقطبی خود) نامحلول هستند.

اغلب چربی‌ های خون به شکل تری‌ گلیسرید کلسترول (حلقوی) و لیپوپروتئین دیده می‌ شوند.

چربی یک منبع ذخیره انرژی است. یک واحد چربی بیش از دوبرابر پروتئین و نشاسته هم‌ وزن خود انرژی دارد. انسان چربی گیاهی مورد نیاز خود را عمدتا از دانه و میوه گیاهان، که منبع ذخیره چربی‌ ها هستند، تامین می‌ کند.

چربی‌ های خون (انگلیسی: Blood lipids) به مولکول‌ های لیپیدی موجود در جریان خون گفته می‌ شود. این چربی‌ ها در دو گروه عمده کلسترول و تری گلیسیرید طبقه‌بندی می‌ شوند. مولکول‌ های چربی اغلب در همراهی با پروتئین‌ ها در خون جاری هستند مانند لیپوپروتئین کم‌چگال، لیپوپروتئین پرچگال و کیلومیکرون.

هیپرلیپیدمی یا هایپرلیپوپروتئینما به معنی افزایش چربی خون است. هیپرلیپیدمی انواع مختلفی دارد؛ برخی ارثی هستند و برخی ناشی از بیماریهای دیگر مانند دیابت، بیماریهای کبدی یا رژیم نادرست غذایی. نوع چربی خون افزایش یافته می‌ تواند کلسترول یا تری گلیسیرید یا انواع خاصتر مانند کیلومیکرونها باشد.

لیپوپروتئین کم چگالی یا ال‌دی‌ال (به انگلیسی: Low Density Lipoprotein)(در زبان عامه چربی بد) نوعی لیپوپروتئین هستند که به ال دی ال (به انگلیسی: LDL) نیز معروفند.

این دسته از لیپوپروتئین‌ها کلسترول را به بافتهای خارج کبدی انتقال می‌ دهند.

Advertisement

مقادیر سرمی بیش از حد این چربی‌ ها ارتباط مستقیم با بیماری کرنری قلبی دارد.

لیپوپروتئین پرچگالی یا اچ‌دی‌ال (به انگلیسی: High Density Lipoprotein)(در زبان عام کلسترول خوب) نوعی لیپوپروتئین هستند که به اچ دی ال (به انگلیسی: HDL) نیز معروفند.

این دسته از لیپوپروتئین‌ها کلسترول را از بافتهای خارج کبدی به کبد بمنظور دفع در صفرا می رسانند.

میزان مناسب این نوع لیپوپروتئینها در خون، خطر ابتلا به بیماری کرنری قلبی را کاهش می‌ دهد.

کیلومیکرون یک ذره لیپوپروتئینی در گردش خون است که حاوی تری گلیسیرید (۹۲–۸۵٪)، فسفولیپید (۱۲–۶٪)، کلسترول (۳–۱٪) و پروتئین (۲–۱٪) است. کیلومیکرون‌ ها بطور عمده تری گلیسرید غذا را پس از جذب روده‌ای به اندامها منتقل می‌ کنند و یکی از انواع پنج گانه لیپوپروتئین خون هستند. کیلومیکرون در سلول های روده ساخته می شود.

بیشتر بدانید  کاندیدا های جایزه امی ۲۰۱۹ کانال HBO با ‘Game of Thrones’جلوتر از رقیبان

وجود پروتئین و فسفولیپید موجب می‌ شود که چربی غیرمحلول در آب بتواند در جریان خون شناور شود. کیلومیکرون‌ ها بطور عمده چربی(تری گلیسرید) غذا را پس از جذب از روده به اندامهایی مانند بافت چربی، عضلات، قلب و کبد منتقل می‌ کنند.

آیا می دانید کلسترول، HDL ،LDL و تری گلیسیرید چیستند؟

HDL و LDL در قسمت بالا توضیح داده شد، باهم به سراغ کلسترول و تری گلیسیرید می رویم.

کلسترول، یکی از مولکول‌ های زیستی و از دسته چربی‌ ها(لیپید ها) است. این مولکول ۲۷ گزینه ساختار چند حلقه‌ای دارد. نقش عمده آن استحکام و انعطاف‌ بخشی به غشا سلولها است.

کلسترول نوعی چربی و از مواد مهم غشا است. کلسترول در خون هم وجود دارد. کلسترول خون از دو منبع اصلی تامین می‌ شود: رژیم غذایی و تولید در کبد.

کلسترول از طریق رژیم غذایی گوشت، جگر، مغز، تخم مرغ و غذا های لبنی به بدن می‌ رسد. غذاهای گیاهی کلسترول ندارند. پس از صرف غذا کلسترول از طریق روده جذب و سپس همراه با تری گلیسیرید ها درون پوششی پروتئینی بسته‌ بندی می‌ شود. این ترکیب چربی-پروتئین کیلومیکرون نام دارد. کبد هم می‌ تواند کلسترول را از خون بردارد و هم آن را تولید و به درون خون بریزد.

پس از صرف غذا کبد کیلو میکرون را از خون برداشته و در مدت زمان میان‌ وعده‌ های غذایی کلسترول را تولید و درون گردش خون می‌ ریزد.

“کلسترول از مولکول‌ های چربی محسوب می‌ شود.”

افزون بر این اهمیت، کلسترول هم چنین به عنوان یک ماده متشکله برای تولید زیستی هورمون‌ های استروئیدی، اسیدهای صفراوی و ویتامین D کمک می‌ کند. کلسترول استرول اصلی تولید شده توسط حیوانات است. در تمام سلول‌ ها درمهره داران کلسترول تولید می‌ شود البته جگر(کبد) نوعا مقدار بیشتری تولید می‌ کند.

کلسترول را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:

  1. کلسترول غذایی: منظور همان کلسترولی است که در غذایی که خورده می‌ شود وجود دارد. این عنصر غذایی بسیار شبیه به شکر، چربی، پروتئین، ویتامین‌ ها و املاح معدنی است. این نوع کلسترول تنها در محصولات حیوانی یافت می‌ شود و همان چیزی است که در برچسب‌ های مواد غذایی مشاهده می‌ شود.
  2. کلسترول خون: این نوع کلسترول در کبد ساخته می‌ شود و همان چیزی است که در آزمايشگاه اندازه گيري مي شود.
بیشتر بدانید  طرز تهیه خوراکی های خانگی و خوشمزه

کلسترول خون و کلسترول غذایی، با اینکه از نظر شیمیایی یکسان هستند، اما این بیانگر یکسان بودن آن‌ ها در هر مورد نیست. به همین دلیل است که تاثیر خوردن کلسترول غذایی بر سلامت می‌ تواند تا حد بسیار زیادی متفاوت از پیامد های داشتن کلسترول خون بالا ( آنچه كه در آزمايشگاه هاي تشخيص طبي اندازه گيري مي شود) باشد.

تری‌گلیسرید نوعی لیپید است که در بدن انسان نقش مهمی ایفا می‌ کند.

در بافت‌ های چربی بدن، تری گلیسرید نقش عایق بندی و ذخیره انرژی را دارد.

تری گلیسرید از یک گلیسرول و سه اسید چرب تشکیل شده است.

تری گلیسرید جز اصلی لیپو پروتئین‌های با دانسیته خیلی کم و کیلو میکرون است.

لازم به ذکر است که هنوز میزان تاثیر تری گلیسیرید بالا در ضخیم شدن دیواره عروق قلبی که باعث بالا رفتن خطر سکته مغزی و قلبی و بیماریهای قلبی و عروقی می شود، مشخص نیست.

جذب تری گلیسرید های غذا در روده و پس از اثر آنزیم لیپاز و تجزیه آن‌ ها به مونوگلیسرید صورت می‌ گیرد. سپس در سلول‌ های روده مجددا تری گلیسرید تشکیل و از طریق کیلومیکرونها و سیستم لنفاوی وارد گردش خون وریدی می‌ شود. محل اصلی متابولیسم تری گلیسرید در بدن، سلول‌ های کبد و سلول‌ های چربی است.

مصرف کمتر کالری، پرهیز از شکر و غذاهای فرآوری شده، محدود کردن کلسترول در رژیم غذایی خود، مصرف کمتر چربی و در عوض مصرف چربی های سالم تر، محدود کردن و در نهایت متوقف کردن نوشیدن الکل، ورزش مداوم و متعادل باعث کاهش تری گلیسرید میشود.

سطح طبیعی کلسترول چه اندازه باید باشد؟

هر فرد بالای بیست سال باید حداقل هر پنج سال یکبار اقدام به آزمایش سطح کلسترول نماید. بعد از آزمایش میزان مناسب انواع کلسترول که توسط ایالات متحده اعلام شده است، سطوح زیر می‌باشد:

کلسترول مجموع (Total cholesterol) وضعیت پایین ۲۰۰ میلی گرم عالی بین ۲۰۰ تا ۲۳۹ در محدوده خطر بالای ۲۴۰ میلی گرم بالا(خطرناک).

بیشتر بدانید  خوراک لوبیا و سیب زمینی

سطح کلسترول بد یا LDL وضعیت زیر ۷۰ میلی گرم بهترین میزان برای افراد دچار بیماری قلبی زیر ۱۰۰ میلی گرم بهترین میزان برای افرادیکه در خطر ابتلا به بیماری قلبی قرار دارند.

بین ۱۰۰ تا ۱۲۹ میلی گرم تقریبا مناسب، بین ۱۳۰ تا ۱۵۹ میلی گرم در محدوده خطر، بین ۱۶۰ تا ۱۸۹ بالا، ۱۹۰ میلی گرم به بالا خیلی زیاد.

سطح کلسترول خوب یا HDL وضعیت زیر ۴۰ میلی گرم در مردان، زیر ۵۰ میلی گرم در زنان، بین ۵۰ تا ۵۹ میلی گرم متوسط، بالای ۶۰ میلی گرم عالی.

سطح تری گلیسرید خون وضعیت زیر ۱۵۰ میلی گرم عالی، بین ۱۵۰ تا ۱۹۹ در محدوده خطر، بین ۲۰۰ تا ۴۹۹ خطرناک، بالای ۵۰۰ میلی گرم خیلی خطرناک.

علل تشدید چربی خون

  • رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌ که‌ حاوی‌ چربی‌ اشباع‌ شده‌ و کلسترول‌ به‌ میزان‌ زیاد است‌.
  • سابقه‌ خانوادگی‌ افزایش‌ چربی‌ خون‌
  • مصرف‌ قرص‌ های‌ تنظیم‌ خانواده‌ یا استروژن‌
  • دیابت شیرین
  • کم کاری تیرویید
  • نفروز(یک‌ نوع‌ بیماری‌ کلیوی‌ که‌ در آن‌ کلیه به‌ میزان‌ زیادی‌ پروتئین دفع‌ می‌کند).
  • الکلی‌ بودن‌

پیشگیری‌

  • رژیم‌ غذایی‌ کم‌ چربی‌ داشته‌ باشید.
  • اگر دیابت‌ دارید، برنامه‌ درمانی‌ خود را به‌ دقت‌ رعایت‌ کنید.
  • آزمایش‌ اندازه‌ گیری‌ سطح‌ کلسترول‌ و انواع‌ آن‌ را انجام دهید.

درمان چربی خون

  • مصرف زيتون، روغن زيتون، انواع مغزها به‌خصوص گردو و بادام، کره و روغن انواع مغز‌ها مانند کره بادام زميني‌ يا روغن بادام، آووکادو
  • روغن آفتابگردان، روغن ذرت، روغن کنجد، تخمه آفتابگردان و کدو نيز جز روغن و چربي‌های مفيد هستند.
  • مصرف مداوم امگا ۳ به پايين آوردن سطح تري‌ گليسريد خون کمک مي‌ کند. ماهي، گردو منابع بسيار خوبي از امگا ۳ هستند.
  • رژیم‌ غذایی‌ کم‌ چربی‌(خصوصا چربی‌ اشباع‌ شده‌) داشته‌ باشید. برای‌ کسب‌ اطلاع‌ در مورد رژیم‌ غذایی‌ مناسب‌ با پزشکتان‌ مشورت‌ کنید.
  • اگر اضافه‌ وزن‌ دارید، وزن‌ خود را کم‌ کنید. هر چقدر وزنتان‌ زیادتر باشد، بدن‌ شما چربی‌ بیشتری‌ تولید می‌ کند.
  • هرگز الکل ننوشید.
  • استفاده از داروهای کاهنده چربی مانند آتورواستاتین، جم فیبروزیل، کلو فیبرات و …

نظر دهید

لطفا نظر خود را بنویسید!
لطفا نام خود را وارد کنید