مواد مخدر و اعتیاد در تصویر مشخص است
AD

مواد مخدر ترکیبات شیمیایی هستند که مصرف آن‌ها بر روی سیستم عصبی تغییراتی ایجاد می‌کند و باعث ایجاد لذت، تغییر هوشیاری و بی‌حسی می‌شود. بنابراین پتانسیل ایجاد اعتیاد و سوء مصرف در آن‌ها وجود دارد ولی شدت آن بسته به اثر ماده، متفاوت است.

مواد مخدر (Narcotic) یا سرخوش نما، نامی عمومی برای انواع مختلفی از داروها و ترکیبات طبیعی و شیمیایی است که اغلب به دلیل احتمال ایجاد وابستگی به مصرف این مواد اعتیادآور طبقه‌بندی شده و معمولاً خرید و فروش آن‌ ها ممنوع است.

خرید و فروش، جابجایی و پنهان کردن موادمخدر در اکثر کشورها از جمله ایران ممنوع می‌ باشد و برای آن مجازات در نظر گرفته شده‌ است.

انواع مختلفی از مواد مخدر و اعتیادآور وجود دارند و به همین دلیل، فرد معتاد در طول زمان، برای ارضا و احیای حس نئشگی، معمولا از ماده مخدری به مخدری قوی‌ تر نیازمند می‌ شود. بنابر آمار سازمان ملل متحد در سال 2010 میلادی، از میان 220 میلیون مصرف‌کننده مواد مخدر اعتیادآور در جهان، بیش از 160 میلیون نفر (افزون بر 70 درصد) حشیش و فراورده‌ های گیاه شاه‌دانه هندی (کانابیس) استفاده می‌کنند.

اعتیاد

اعتیاد نوعی بیماری مغزی مزمن، پیشرونده و عود کننده است که باعث می‌ شود با وجود پی آمدهای ناگوار مصرف مواد، فرد معتاد باز هم برای به دست آوردن یا مصرف مواد مخدر خود را به هر دری بزند.

اعتیاد از آن جهت بیماری محسوب می‌شود که مصرف مواد مخدر، ساختار مغز و نحوه فعالیت آن را تغییر می‌ دهد.

تغییراتی که بر اثر مصرف مواد مخدر در مغز انسان به وجود می‌ آید ممکن است پایدار و بلند مدت باشد و به ایجاد رفتارهایی زیانبار در کسانی که مواد مخدر مصرف می‌ کنند منجر شود،

اعتیاد کاملاً شبیه به سایر بیماری‌ های مزمن همچون بیماری قلبی یا [دیابت] است.

Advertisement

چرا که در هر دوی این بیماری‌ ها فعالیت عادی و سالم یکی از اندام‌ های بدن مختل شده و پیامدهای زیانباری به همراه می‌ آورد.

باید توجه داشت که این بیماری‌ ها قابل پیشگیری و قابل درمان هستند، ولی چنانچه اقدامی هر چه سریع تر در مورد آن‌ها صورت نگیرد تا پایان عمر ادامه پیدا خواهند کرد.

آثار مواد مخدر بر مغز

مهم‌ترین محل تأثیر مواد مخدر بر مغز است. در مغز گیرنده‌ هایی وجود دارد که این مواد بر آن‌ ها اثر می‌ کنند. این گیرنده‌ ها به ۳ گروه تقسیم می‌ شوند:

  1. اثر بر گروه اول سبب تنظیم و کاهش احساس درد، کاهش فعالیت مرکز تنفس، یبوست و اعتیاد می‌ شود.
  2. اثر برگیرنده‌های دوم سبب کاهش احساس درد و افزایش حجم ادرار می‌ شود.
  3. اثر مواد مخدر بر گیرندهای گروه سوم سبب کاهش احساس درد می‌ شود.

مواد مخدر پس از مصرف وارد سیستم ارتباطی مغز شده و فرایند عادی ارسال، دریافت و پردازش اطلاعات از سوی سلول‌ های عصبی را مختل می‌ کنند.

تغییر ساختار شیمیائی مغز

برخی از مواد مخدر از جمله ماری‌ جوانا و هروئین شبیه نورون‌ های فرستنده طبیعی مغز است و در نتیجه نورون‌ ها را تحریک می‌ کند.

شباهت ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر به نورون‌ های فرستنده طبیعی سبب می‌ شود تا سلول‌ های گیرنده مغز فریب خورده و اجازه دهند تا مواد مخدر وارد سلول‌ های عصبی شده و آن‌ ها را تحریک کنند.

گرچه ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر شبیه ساختار مواد شیمیائی مغز است اما سلول‌ های عصبی مغز را به‌ طور طبیعی تحریک و فعال نمی‌ کنند و سبب می‌ شوند تا پیام‌ های غیرعادی در شبکه عصبی مغز جریان پیدا کنند.

برخی دیگر از مواد های مخدر همچون آمفتامین وکوکائین باعث می‌ شوند تا سلول‌ های عصبی مغز به مقدار بسیار زیادی نورون‌ های فرستنده طبیعی ایجاد کند یا از گردش عادی این مواد شیمیائی در مغز جلوگیری می‌ کنند.

ایجاد چنین اختلالی سبب می‌ شود تا یک پیام بسیار قوی در مغز ایجاد شده و کانال‌ های ارتباطی مغز مختل شود.

تفاوت میان طنین پیام طبیعی و پیامی که بر اثر مصرف این گونه مواد مخدر در مغز ایجاد می‌ شوند شبیه تفاوت میان سخنانی است که کسی در گوش شما زمزمه کند و صدایی که با فریاد کشیدن در برابر میکروفون ایجاد می‌ شود.

بیشتر بدانید  همه چیز در مورد دوقلوها

سرعت تاثیر گذاری مواد مخدر

  1. خوردن: بین 30 تا 20 دقیقه
  2. تزریق کردن در رگ:بین 30 تا 15 ثانیه
  3. تزریق کردن در ماهیچه: بین 5 تا 3 دقیقه
  4. استنشاق: بین 8 تا 5 ثانیه

دسته‌بندی

مواد مخدر را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم بندی کرد:

آرامبخش

مواد مخدری که واکنش‌های مغز را آهسته می‌ کند. (depressant)

اثرات: کم شدن سرعت تنفس و ضربان قلب، کم شدن فشار خون، خواب‌ آور مانند: (هروئین، تریاک، مورفین)

محرک

مواد مخدری که به سیستم عصبی بدن سرعت می‌ بخشد. (stimulant)

اثرات: بیشتر شدن سرعت تنفس و ضربان قلب، بیشتر شدن فشار خون، جلوگیری از خواب مانند: (کوکائین- آمفتامین)

توهم‌ زا

مواد مخدری که باعث حالت‌ هایی مثل هذیان می‌ شود. (hallucinogen)

اثرات: از دست دادن حافظه، لرزش، حالت استفراغ و عوض شدن اخلاق مانند: (فن‌سیکلیدین – ال‌اس‌دی – مسکالین)

انواع مواد مخدر

حشیش

حشیش (HASHISH) به‌صورت تکه‌های جامد، از رزین گیاه شاهدانه می‌ باشد، قهوه‌ای یا مشکی است.

خطرات کوتاه مدت: احساس سردرگمی، اضطراب، هراس، بد گمانی، توانایی یادگیری کاهش می‌ یابد، هماهنگی حرکات مختل می‌ شود.

خطرات دراز مدت: پارانوئید، اسکیزوفرنی، جنون، روان‌ پریشی، افسردگی و اضطراب، استعمال آن همراه با سیگار سبب آسیب جدی به ریه‌ ها می‌ گردد.

ماری‌جوانا

ماری‌جوانا (MARIJUANA OR CANNABIS) از گل گیاه شاهدانه (ماده) بدست می‌ آید.

این ماده یک عنصر فعال به نام THC دارد. سرشاخه‌ های گلدار گیاه شاهدانه را که حاوی مقادیر بالا THC می‌ باشد ماری جوانا می‌ نامند که این ماده در کشورمان بیشتر به اسم «گل» شناخته می‌ شود.

خطرات: پارانوئید، سرگیجه، خشکی ملتحمه چشم، افزایش فشار خون.

هروئین

هروئین (HEROIN) از خشخاش بدست می‌ آید، شکل تغییر یافته مورفین است.

خطرات: این ماده مخدر می‌ تواند موجب تهوع و استفراغ شود. بسیار اعتیادآور است، هپاتیت، استعمال بیش از حد تنفس را متوقف کرده و سبب مرگ می‌ شود.

چون با موادی همچون گچ، آرد، تالک و غیره ترکیب می‌ گردد استعمال تزریقی آن سبب ایجاد حساسیت در بدن و خارش شدید می‌ شود. صدمه به قلب و عروق خونی، عفونت، هموروئید و سوء تغذیه، آسیب به کبد و کلیه.

مورفین

مورفین (MORPHINE) که از تریاک گرفته می‌ شود و بدو صورت مایع و پودر مصرف می‌ گردد، مصرف این مواد در بین جوانان زیاد است و ماده‌ای خواب‌آور و اثرات تریاک را دارد.

داروی مورفین یک داروی ضد درد قوی اما مخدر است. آمپول مورفین در درد های شدید مانند درد ناشی از سکته قلبی تزریق می‌ شود.

کوکائین

کوکائین (COCAIN) گرد سفید رنگی که از برگ‌ های خشک شده گیاه کوکا به‌ دست می‌ آید.

خطرات: استنشاق آن از راه بینی سبب آسیب به پره میانی بینی شده و در آن ایجاد حفره می‌ کند.

آنقدر خطرناک است که با اولین مصرف می‌ تواند سبب سکته قلبی شود.

مشکلات تنفسی، آسیب به ریه، تشنج و مرگ ناگهانی. در دراز مدت نیز سبب پارانوئید، توهم، خشونت و کاهش وزن می‌ گردد. به مغز و قلب نیز آسیب جدی می‌ رساند.

کوکائین یک ماده محرک اعتیادآور قوی است و مستقیماً بر مغز اثر گذاشته و وابستگی روانی و جسمی به کوکائین حتی پس از یک بار مصرف به وجود می‌ آید.

ال اس دی

ال اس دی (LSD) مخفف LYSERGIC-ACID-DIETHYLAMIDE است.

 خطرات: افسردگی، روان‌پریشی، پرخاشگری، جنون، تشنج، مرگ، خودکشی از عواقب مصرف آن به‌ شمار می‌ رود.

اکستازی

اکستازی (ECSTASY) یکی از رایج‌ ترین داروهای مورد استفاده در پارتی‌ ها و مهمانی‌ های شبانه است. 

خطرات: گرمازدگی، افزایش شدید گرمای بدن که بسیار خطرناک است، فرد برای رفع تشنگی ممکن است آب فراوان بنوشد که این خود سبب رقیق شدن بیش از حد خون و از میان رفتن تعادل سدیم خون شده و سبب تورم اعضاء بدن همچون مغز و در نهایت مرگ فرد می‌ شود، پس از یکی دو روز بعد فرد احساس افسردگی و خستگی می‌ کند، سبب آسیب به کبد، کلیه و مغز می‌ شود، توهم گویی، استفراغ، تشنج.

بیشتر بدانید  پوره سیب زمینی با گوشت بره

کتامین

کتامین (KETAMIN) که به عنوان مخدر نام برده می‌ شود، دارویی است که مصارف پزشکی دارد اما در عین حال مورد سوء مصرف نیز قرار می‌ گیرد.

خطرات: در کوتاه مدت سبب مشکلات بینایی، عدم تعادل و هماهنگی، توهمات وحشتناک و در دراز مدت سبب احساس گم‌ گشتگی و جدایی از واقعیت می‌ گردد.

متادون

متادون (METHADONE)یک دارو است که به دلیل خاصیت ضد درد و ضد سرفه ای که دارد، برای ترک اعتیاد به بسیاری از مواد مخدر مانند هروئین و مورفین به کار می‌ رود.

خطرات: سبب کما و مرگ می‌ گردد.

آمفتامین

آمفتامین (AMPHETAMINES) یک داروی محرک اعصاب است که جز فنتیلامین می‌ باشد. از جمله آثار مصرف آمفتامین بی‌ خوابی، افزایش تمرکز، کاهش خستگی و کاهش اشتها می‌ باشد. آمفتامین‌ ها نوعی از مواد مخدر تحریک‌ کننده و محرک هستند و اثراتی شبیه به کوکائین دارند.

خطرات: در کوتاه مدت سبب احساس اضطراب، افسردگی و خستگی می‌ شود،

افزایش ضربان قلب و تنفس، اختلال در دید، خشکی دهان، سرگیجه و خشونت، مرگ ناگهانی و سکته قلبی شده و در دراز مدت سبب توهم، وحشت‌زدگی، کاهش وزن، آسیب به مغز و حافظه، تشنج و مرگ می‌ شود.

قارچ

قارچ (MAGIC MUSHROOMS)

خطرات: درد شکم، اسهال، تهوع. قارچ مقدس یا همان قارچ سیلوسایبین روان گردان محسوب می‌ شود.

جی اچ بی

جی اچ بی (GHB) مخفف GAMMA HYDROXYBUTYRATE است.

خطرات: تهوع، خواب آلودگی، احساس گم‌ گشتگی، تشنج و مشکلات تنفسی.

مواد استنشاقی

حلال ها (INHALANTS)

خطرات: کوتاه مدت سبب تهوع، سرفه شدید، لکه اطراف دهان، خفگی و در دراز مدت سبب سر درد، خون‌ریزی بینی، کاهش حس بویایی، کاهش اکسیژن به مغز و آسیب به مغز، آسیب به کلیه‌ ها، کبد و سیستم عصبی و شش‌ ها می‌ شود.

استروئید

استروئیدها (STEROIDS)

خطرات: افزایش فشار خون، کلسترول بالا، بیماری کلیه و کبد، صدمه به قلب، دیابت، یرقان، افسردگی، رفتارهای خشونت‌ آمیز. در مردان: رشد سینه، تحلیل بیضه، کاهش اسپرم، ناباروری، آکنه، سکته.

مسکن

سرکوبگرها و مسکنها (TRANQUILIZERS= DEPRRESSANT)

خطرات: اعتیاد آور، کاهش انرژی، کاهش حافظه، افسردگی، بی‌خوابی و حملات هراسی و کاهش میل جنسی.

پی سی پی

پی سی پی (PCP)

اثرات: عدم تمرکز، اضطراب، افسردگی.

اکسی کنتین

اکسی کنتین (OXYCONTIN)

خطرات: مانند مسکن‌ها.

تریاک

تریاک (OPIUM) خصوصیاتی شبیه هروئین دارد.

تریاک از گیاهی به نام کوکنار یا خشخاش گرفته می‌شود.

با مصرف تریاک ابتدا نوعی خوشحالی زودگذر به شخص دست می‌ دهد. پس از آن مرحله منفی آغاز می‌ شود که فرد را به مصرف مجدد تریاک وا می‌ دارد.

حرکات ارادی معتاد پس از مرحله اول کند می‌ شود و شخص نسبت به امور بی‌ تفاوت می‌ شود. مصرف تریاک می‌ تواند باعث مسمومیت حاد و مزمن شود.

مواد روان‌گردان

مواد روان‌گردان به ۴ گروه اصلی تقسیم‌ بندی می‌ شوند:

  • STIMULANT (محرک‌ ها): افزایش انرژی، هوشیاری ذهنی و فعالیت جسمانی، کاهش خستگی، سرکوب گرسنگی، افزایش ضربان قبل و فشار خون. مثال: کوکائین و کافئین.
  • DEPRESSANT (سرکوبگر ها): کاهش انرژی، هوشیاری ذهنی، ضربان قلب، فعالیت جسمانی و سرعت تنفس، کاهش سرعت عکس‌العمل، خواب‌آور و القاء حالت رؤیا. مثال: الکل، مرفین و هروئین.
  • HALLUCINOGENS (توهم زا ها): تغییر و اختلال در خلق و خو، ادراک و حواس بینایی، شنوایی و احساسات، اختلال در درک زمان و مکان، در بعضی موارد همراه با ترس و وحشت، القاء حالت رؤیا. مثال: ماری جوآنا و ال اس دی.
  • NARCOTICS (مخدر ها): القاء بی‌ حسی، کرختی، رخوت و خواب شدید.

انواع گیاهان روانگردان

  • OPIUM POPPY (خشخاش)
  • داروهای استخراجی: هروئین، مورفین، کدئین، تریاک…
  • CANNABIS SATIVA (شاهدانه)

داروهای استخراجی: RAHYDROCANNABINOL که ماده‌ای مسکن، شل‌ کننده عضلات، خواب‌ آور و آنتـی بیوتیک است.

COCA از آن کوکائین استخراج می‌ شود که یک آلکالوئید بی‌ حس‌ کننده موضعی است.

اعتیادآورترین مواد جهان

برای متخصصان پتانسیل اعتیادآور بودن یک ماده مخدر از جنبه‌های مختلف مانند میزان آسیبی که وارد می‌ کند، سنحیده می شود.

بیشتر بدانید  پول و خراب شدن رابطه ها

ارزش خیابانی ماده مخدر، به مقداری از ماده مخدر که سیستم دوپامین مغز را فعال می‌ کند و… مورد قضاوت قرار می گیرد.

هروئین

هروئین ماده مخدری است که سطح دوپامین در سیستم مغز را در آزمایش‌ های صورت گرفته روی حیوانات تا ۲۰۰ درصد افزایش می‌ دهد.

برخی از کارشناسان هروئین را اعتیادآورترین ماده مخدر جهان می‌ دانند و جدا از این ویژگی آن را به عنوان ماده‌ای خطرناک نیز طبقه‌ بندی می‌ کنند.

زیرا دوزی که می‌ تواند موجب مرگ فرد شود تنها پنج برابر بیشتر از دوزی است که نشئگی را موجب می‌ شود.

هروئین به عنوان دومین ماده مخدر مضر از نظر آسیب رده‌ بندی شده‌ است.

الکل

اگرچه مصرف الکل در بسیاری از کشورهای جهان قانونی است اما یکی دیگر از اعتیاد آورترین مواد در جهان شناخته می‌ شود.

الکل آثار بسیاری روی مغز می‌ گذارد. آزمایش‌ های صورت گرفته روی حیوانات از افزایش سطح دوپامین در سیستم مغز بین 40 تا 36 درصد حکایت دارند و هرچه میزان مصرف الکل افزایش یابد، سطح دوپامین نیز افزایش می‌ یابد.

برخی از کارشناسان الکل را مخرب‌ ترین ماده مخدر می‌ دانند که آسیب‌ های ناشی از مصرف آن بر بدن انسان می‌ تواند به مرگ نیز منجر شود.

کوکائین

کوکائین به صورت مستقیم در میزان دوپامین مورد استفاده مغز برای انتقال پیام از یک نورون به نورون دیگر اختلال ایجاد می‌ کند.

در اصل، کوکائین نورون‌ ها را از غیر فعال کردن سیگنال دوپامین باز می‌ دارد که به فعال‌سازی غیرطبیعی مسیرهای مغز منجر می‌ شود. آزمایش‌ های صورت گرفته روی حیوانات نشان داده‌ اند کوکائین افزایش سطح دوپامین به میزان سه برابر بیشتر از سطح عادی را موجب می‌ شود. 

کراک کوکائین توسط کارشناسان به عنوان سومین ماده مخدر مخرب و پودر کوکائین که نشئگی خفیف را موجب می‌ شود به عنوان پنجمین ماده مخدر مخرب رده‌ بندی شده‌ است.

حدود 21 درصد از افرادی که کوکائین را امتحان می‌ کنند در زندگی خود به آن اعتیاد پیدا خواهند کرد.

کوکائین همانند دیگر محرک‌ های اعتیاد آور مانند متامفتامین و آمفتامین می‌ تواند مشکل آفرین باشد.

باربیتورات‌ها

باربیتورات‌ها گروهی از مواد مخدر هستند که در ابتدا برای درمان اضطراب و به عنوان ماده خواب‌ آور استفاده می‌ شدند.

این مواد در پیام‌ رسانی شیمیایی مغز اختلال ایجاد می‌ کنند و غیرفعال شدن بخش‌ های مختلف مغز را موجب می‌ شوند.

در دوزهای پایین، باربیتورات‌ ها موجب شادی و سرخوشی می‌ شوند اما در دوزهای بالاتر می‌ تواند مرگبار باشند زیرا موجب قطع تنفس می‌ شوند.

اعتیاد به باربیتورات در گذشته به واسطه تجویز پزشکان و در دسترس بودن رایج بود اما این شرایط به‌طور قابل توجهی کاهش یافته‌ است زیرا مواد مخدر دیگری جایگزین آن شده‌ اند.

نیکوتین

نیکوتین ماده اصلی اعتیاد آور موجود در تنباکو است.

هنگامی که فردی سیگار می‌ کشد نیکوتین به سرعت توسط ریه‌ ها جذب شده و به مغز ارسال می‌ شود.

نیکوتین ماده مخدر اعتیاد آور قدرتمندی محسوب می‌ شود و عوارض ناشی از آن سالانه مرگ افراد بسیاری را در پی دارد.

بنابر ارزیابی صورت گرفته توسط سازمان جهانی بهداشت، تنباکو تا سال 2030 موجب مرگ سالانه بیش از هشت میلیون نفر می‌ شود.

آزمایش‌های صورت گرفته روی حیوانات نشان داده‌ اند نیکوتین افزایش سطح دوپامین در سیستم پاداش مغز به میزان حدود 40 تا 25 درصد را موجب می‌ شود.

داروهای ترک اعتیاد به مخدرها

  • بوپرنورفین (به عنوان ضد درد، مسکن قوی و جایگزین مواد مخدر و اعتیاد آور).
  • شربت تریاک (یک ماده مخدر و مسکن درد و اعتیاد آور).
  • متادون (داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به هروئین و مواد مخدر و اعتیاد آور).
  • حب جدوار (داروی ترک اعتیاد، مسکن قوی و ضد درد با اثرات تقویتی بدون ایجاد وابستگی و اعتیاد).
  • نالوکسان (برای تشخیص و درمان مسمومیت‌ ها با مواد مخدر یا کمای ناشی از آن مصرف می‌ شود).
  • نالتروکسان (به عنوان داروی کمکی برای درمان اعتیاد به کار می‌ رود).

نظر دهید

لطفا نظر خود را بنویسید!
لطفا نام خود را وارد کنید