آلودگی هوا دلایل و تاثیرات آن بر بدن انسان

0
آلودگی هوا و مضرات بیش از حد آن
AD

آلودگی هوا زمانی اتفاق می‌ افتد که حجم زیادی از ذرات یا مواد مضر از قبیل گازها، ذرات و مولکول‌ های بیولوژیکی وارد اتمسفر کره زمین شود.

جو یا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچیده‌ای است که زندگی در سیاره زمین به آن وابسته‌ است.

کاهش ضخامت لایه ازون در استراتوسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیست‌ بوم‌ های زمین شناخته می‌ شود.

بر اساس گزارشی از سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۴، آلودگی هوا در سال ۲۰۱۲ باعث مرگ ۷ میلیون انسان در سراسر جهان شده‌است.

آلودگی هوا ممکن است طبیعی(مانند فعالیت آتشفشان‌ ها)، یا مصنوعی(ساخته دست انسان) باشند.

بیشتر آلودگی‌ های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ ها هستند.

اثرات بر روی انسان

در جهان سالیانه ۷ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌ دهند. ۹۰ درصد آنان در کشورهای توسعه یافته هستند.

در برخی کشورها افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست می‌ دهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است.

Advertisement

این مرگ و میر به‌طور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس، سکته قلبی، و آلرژی‌ های مختلف تنفسی است.

آلودگی هوا به روش‌ های گوناگونی می‌ تواند آثار زیانبار دراز مدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ ها بگذارد.

تأثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است.

آسیب‌پذیری کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از دیگران در هوا آلوده می‌ باشد.

میزان آسیب بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیان بار و تماس با آلاینده‌ ها و غلظت مواد شیمیایی دارد.

صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزن، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند.

متخصصان معتقدند موادی که از طریق هوای آلوده وارد محیط می‌ شوند دارای ترکیباتی هستند که باعث نابودی بافت‌ های مختلف بدن خواهد شد.

این مواد از طریق ریه، پوست، مخاط بدن، مخاط چشم، گوش، بینی و دستگاه گوارش، وارد بدن میشود.

در واقع تجمع این مواد در بدن هنگام آلوده بودن هوا به دلیل داشتن اکسیژن ناپایدار و واکنش با یک سلول، آن را اکسید می‌ کنند.

آلاینده‌ها

آلاینده ماده‌ای در هوا است که می‌ تواند بر روی انسان و اکوسیستم اثرات منفی بگذارد.

این ماده می‌ تواند ذرات جامد، قطره‌ های مایع، یا گاز باشد.

آلاینده می‌ تواند منبع طبیعی داشته یا ساخته دست انسان باشد.

آلاینده‌ ها به دسته‌ های اولیه و ثانویه تقسیم می‌ شوند.

آلاینده‌ های اولیه معمولا توسط فرایندها ساخته می‌ شوند، مانند خاکستر تولید شده توسط آتشفشان.

گاز مونواکسید کربن خارج شده از اگزوز موتورهای وسایل نقلیه یا گوگرد دی‌ اکسید خارج شده از دودکش کارخانه‌ها، مثال‌هایی دیگر از آلاینده‌ های اولیه هستند.

آلاینده‌ های ثانویه مستقیما منتشر نمی‌ شوند، بلکه این آلاینده‌ ها زمانی شکل می‌ گیرند که آلاینده‌ های اولیه در هوا با سایرترکیبات واکنش نشان می‌ دهند. 

اوزن سطح زمین مثال مهمی از آلاینده‌ های ثانویه است. برخی آلاینده‌ ها هم آلاینده اولیه و هم آلاینده ثانویه محسوب می‌ شوند.

بیشتر بدانید  حسن فتحی پس از شهرزاد سراغ ساخت سریال جیران می رود

این آلاینده‌ ها علاوه بر اینکه مستقیما منتشر می‌ شوند بعدها با سایر ترکیبات نیز واکنش می‌ دهند و باعث نوعی آلودگی دیگر می‌ شوند.

مهمترین آلاینده‌ هایی که از طریق فعالیت‌ های انسانی تولید می‌ شوند، شامل موارد می‌شود:

  • کربن دی‌ اکسید (CO2)، این گاز به دلیل نقش گاز گلخانه ای خود به عنوان «اصلی‌ترین آلاینده هوا» و «بدترین آلاینده آب و هوا» شناخته می‌ شود.

کربن دی‌ اکسید یک ترکیب طبیعی هوا است که وجود آن برای زندگی گیاهان و درخت‌ ها ضروری است و توسط دستگاه تنفس انسان نیز ساخته می‌ شود. 

امروزه غلظت گاز کربن دی‌اکسید در اتمسفر برابر ۴۴۵ جزء در میلیون(ppm) است که در دوران قبل از انقلاب صنعتی این مقدار برابر ۲۸۰ ppm بوده‌ است.

 سالانه میلیاردها تن گاز CO2 از سوزاندن سوخت‌ های فسیلی آزاد می‌ شود. روند افزایش گاز CO2 در اتمسفر زمین در حال شتاب گرفتن است.

  • کربن مونوکسید (CO)، گازی بی‌ بو و بی‌ رنگ و سمی است که بر اثر سوخت ناقص مواد ایجاد می‌ شود.

گاز خارج شده از اگزوز خودروها عامل اصلی ورود کربن مونواکسید به اتمسفر می‌ باشد.

  • اکسیدهای گوگرد (SOx)، مهم‌ ترین آنها گوگرد دی‌ اکسید با فرمول شیمیایی SO2 است.

زغال‌سنگ و سوخت‌ های نفتی مقداری گوگرد نیز در خود دارند و سوختن آن‌ ها دی‌ اکسید گوگرد تولید می‌ کند.

  • اکسیدهای نیتروژن (NOx)، مهم‌ ترین آنها نیتروژن دی‌ اکسید با فرمول شیمیایی NO2 است؛ که بر اثر سوخت در دماهای بالا تولید می‌ شوند. نیتروژن دی‌ اکسید بویی تند و زننده دارد و رنگ قهوه‌ای دیده شده بر فراز آسمان شهرهای بزرگ ناشی از این گاز است.
  • ترکیبات آلی فرار، این ترکیبات به دو دسته متان و غیرمتان‌ ها تقسیم می‌ شوند. .

متان گاز اصلی تشکیل‌ دهنده گازطبیعی است و اثر گلخانه‌ ای بسیار نیرومندی دارد.

بقیه ترکیبات آلی فرار هم اثرات گلخانه‌ ای قابل توجهی دارند

ترکیبات فرار آروماتیک مثل بنزن و تولوئن اثر سرطانزایی داشته و در معرض آن‌ ها قرار گرفتن به‌طور مستمر می‌ تواند منجر به سرطان خون شود.

ذرات معلق، به تمامی اجزا ریز مایع یا جامدی(به جز آب خالص) گفته می‌ شود که در جو زمین پراکنده هستند و اندازه میکروسکوپی یا زیرمیکروسکوپی اما بزرگتر از ابعاد مولکولی دارند.

ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چرا که به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون می‌ شوند و باعث بیماری‌ های تنفسی و قلبی مختلف می‌ شوند.

این ذرات همچنین بر روی خاک و آب نشسته و آلودگی منابع آبی و خاک را موجب می‌ شوند.

کلروفلوئوروکربن‌ها، گازی که عامل اصلی تخریب لایه ازون است و استفاده از ترکیباتی که باعث آزاد سازی آن می‌ شود امروزه ممنوع شده‌ است.

فلزات سمی مثل سرب و جیوه.

اوزن تروپوسفری

آلودگی مواد پرتوزا

آمونیاک که بیشتر بر اثر استفاده از کود های شیمیایی در بخش کشاورزی ایجاد می‌ شود.

بیشتر بدانید  گیاهان دارویی و تاثیرات آنها بر بدن

پیشگیری

در بسیاری از کشورهای جهان اقداماتی برای کاهش آثار آلودگی هوا بر محیط زیست انجام شده‌ است.

درحالی که دانشمندان آثار زیانبار آلودگی هوا را بر گیاهان، جانوران و زندگی انسانها مطالعه می‌ کنند قانون‌ گذاران، قوانینی را برای کنترل کاهش آلاینده‌ ها تصویب نموده و آموزگاران در مدارس و استادان در دانشگاه‌ها آثار آلودگی هوا را برای نسل جوان تشریح می‌ کنند.

نخستین گام برای حل مشکل آلودگی هوا ارزیابی است.

محققان آلودگی هوا را بررسی نموده و استاندارد هایی را برای اندازه‌گیری نوع و مقدار آلاینده‌ های خطرناک تعیین می‌ کنند. بعد از آن باید حد مجاز آلاینده‌ های هوا مشخص شود.

در مرحله بعد می‌ توان گام‌ هایی برای کاهش آلودگی هوا برداشت.

تنظیم مقرراتی برای موادی که در اثر فعالیت‌ های انسانی در جو منتشر می‌ شود این هدف را تکمیل می‌ کند.

بسیاری از کشورها برای میزان انتشار آلاینده‌ های خودروها و صنایع، محدودیت‌ هایی را اعمال کرده‌ اند.

این کار از طریق سازمان‌ های هماهنگ‌ کننده که وظیفه نظارت بر محیط زیست و هوا را به عهده دارند انجام می‌ شود.

در سازمان ملل متحد برنامه مدیریت جو طرح‌ های زیست‌محیطی را در سراسر جهان اجرا می‌ کند.

ویتامین E از ویتامین‌ های محلول در چربی است که همچون ویتامین C خاصیت آنتی‌ اکسیدان دارد و اثر شیمیایی مخربی را که آلودگی هوا بر بافت‌ های بدن وارد می‌ کند را از بین می‌ برد.

آلودگی هوا در بینی و سینوس رسوب می‌ کند و با تأثیر بر مخاط‌ های بینی باعث ایجاد مشکلاتی برای افراد می‌ شود.

در این روزها که افراد در شهرها با آلودگی هوا سر و کار دارند بهتر است که بینی و سینوس خود را چندین بار در روز شستشو دهند.

علی‌ الخصوص کسانی که عمل جراحی بینی انجام داده‌اند یا آلرژی دارند، این شستشو برای جلوگیری از تشدید مشکلات نقش کلیدی و اساسی دارد.

سرم‌ های شستشو، بهترین شستشو دهنده می‌ باشد که در تمام داروخانه‌ها در دسترس است.

یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است.

باران اسیدی به پدیده‌ هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، گفته می‌ شود.

باران هنگامی اسیدی می‌ شود که میزان PH آب آن کمتر از ۵.۶ باشد.

این مقدار بیانگر تعادل شیمیایی به وجود آمده میان کربن دی‌ اکسید و حالت محلول آن یعنی بی‌ کربنات(HCO3) در آب خالص است.

باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی بر سلامتی انسان، حیوانات و پوشش گیاهی دارد.

باران‌ های اسیدی از گازهای گوگرد دی‌ اکسید و از خانواده اکسید نیتروژن خروجی از دود اگزوز اتومبیل‌ ها و کارخانه‌ ها ایجاد می‌ شود.

این گازها در اتمسفر زمین با بخار آب واکنش داده و اسید هایی مانند سولفوریک اسید و نیتریک اسید را تشکیل می‌ دهند.

راه حل‌های فردی

اهمیت و عملیاتی کردن پشت بام سبز در ساختمان‌ها که امروزه در دنیا مد نظر است می‌ تواند تا ۲۰ درصد به کاهش آلودگی هوا کمک کند.

بیشتر بدانید  درمان سرطان تخمدان با هدف قراردادن آنزیم IDH1

در روزهای بحرانی آلودگی هوا تا حد امکان از رفت‌وآمد در محدوده‌ های مرکزی و پر ترافیک شهر اجتناب کنید.

استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی در سفرهای روزانه درون‌ شهری خود را جایگزین خودروهای شخصی نمائید.

فعالیت یا بازی کودکان در محیط‌ های باز را محدود نمائید.

افراد مسن یا افراد با بیماریهای قلبی، ریوی نظیر آسم، برونشیت مزمن و نارسائی قلبی از خروج از خانه اجتناب نمایند.

نکات تغذیه ای در روزهای آلودگی هوا

هوا بشدت آلوده است و حتی از مرز هشدار نیز گذشته است. برای همین حتما در هوای آلوده نکته های ذیل را رعایت کنید.

مصرف این مواد غذایی به بچه ها و بزرگسالان در از بین بردن سموم ناشی از آلودگی هوا ڪمڪ فراوانی میڪند.

نکات:

  • دمنوش پونه سرب را پاڪ میڪند.
  • سوپ یا مواد مغذی مصرف ڪنید.
  • از سیر و پیاز در غذا استفاده ڪنید.
  • تا میتوانید شیر و لبنیات استفاده ڪنید. مصرف روزانه حداقل دو لیوان شیر ڪم چرب و پنیر برای افراد بالای ۱ سال توصیه شده است.
  • مصرف اين غذاها در هوای آلوده ممنوع است.
  • عسل یا شیر و عسل تنها ریه را از آلودگی پاڪ میڪند.
  • استفاده از گشنیز در غذا ریه ها را تصفیه میڪند.
  • شلغم و بخور شلغم و سوپ شلغم ڪولاڪ میڪند.
  • در خانه ڪتری آب جوش بذارید و داخل ڪتری سرڪه بریزید.
  • غذاهای چرب ‌بخصوص چربی‌های جامد حیوانی و گیاهی در این روزها اڪیدا ممنوع!
  • (در هوای آلوده از مصرف گوشت گاو، عدس، بادمجان به‌ویژه میرزاقاسمی، گوشت‌ های صنعتی(مثلا استیڪ های آماده)، غذاهای خمیری مثلا ماڪارونی و غذاهای چرب و سنگین مثل ڪله‌ پاچه باید جدا پرهیز ڪنید).
  • از لیمو یا شربت آبلیموی تازه، نارنج یا عرق بهار نارنج استفاده ڪنید.
  • سیب، پرتقال، لیمو، گریپ فروت، هویج، انبه، ڪدو تنبل، فلفل سبز، اسفناج، انواع ڪلم، گوجه‌فرنگی، ڪیوی و غلات سبوس‌دار استفاده ڪنید. خیلی موثره.
  • سعی ڪنید نان باگت مصرف نڪنید!!! چون در این نان ها ازجوش شیرین استفاده میشود؛ جوش شیرین عامل جذب آلودگی هوا و فلزات سنگین در بدن است.
  • خوردن سوسیس و ڪالباس و نوشابه های گازداردر این روزها و بقیه روزها جدا ممنوع!
  • خرید از وانتی ها ممنوع!( در روزهای آلوده نباید از وانتی‌ هایی ڪه میوه و سبزیجات تازه را در ڪنار خیابان‌ ها می‌ فروشند یا مغازه‌ هایی ڪه سبزیجات خود را بیرون از مغازه و در مسیر عبور خودروها می‌ گذارند، میوه و سبزی بخرید!) چون سرب روی خوراڪی ها مینشیند.

در روزهای آلوده با ڪوچولوهای خود از منزل خارج نشوید. آلودگی شوخی نیست. سرب وقتی وارد خون بشود عامل هزار درد و مریضی و سرطان است.

نظر دهید

لطفا نظر خود را بنویسید!
لطفا نام خود را وارد کنید